Πότε υπάρχει ο μεγάλος κίνδυνος

Η γνώση που ισχύει για όλα τα πράγματα

Ghost Dog: The Way of the Samurai. Μια ταινία του Jim Jarmusch με πρωταγωνιστή τον Forest Whitaker. Είναι δομημένη πάνω στο κείμενο ενός Γιαπωνέζου πολεμιστή του 18ου αιώνα, του Yamamoto Tsunetomo. Το «Ηagakure: The Book Of The Samurai» είναι ένα μικρό βιβλίο με αφορισμούς που χωρίζονται από ένα μικρό σύμβολο, δίνοντας ανάσες στο κείμενο.

Το απόσπασμα που ακολουθεί αναφέρεται σε αυτό που μπορούμε να μάθουμε από μια δυνατή βροχή:

Υπάρχει κάτι που μαθαίνεις από μια δυνατή βροχή. Όταν ξεσπάσει καταιγίδα προσπαθείς να μην βραχείς… και τρέχεις κατά μήκος του δρόμου. Αν και περπατάς κάτω από μαρκίζες, πάλι βρέχεσαι. Αν το συνειδητοποιήσεις από την αρχή, δεν θα σαστίσεις… αν και πάλι θα γίνεις μούσκεμα.

Αυτή η γνώση ισχύει για όλα τα πράγματα.

Η σημασία του αρχικού στόχου

Ghost Dog: The Way of the Samurai. Μια ταινία του Jim Jarmusch με πρωταγωνιστή τον Forest Whitaker. Είναι δομημένη πάνω στο κείμενο ενός Γιαπωνέζου πολεμιστή του 18ου αιώνα, του Yamamoto Tsunetomo. Το «Ηagakure: The Book Of The Samurai» είναι ένα μικρό βιβλίο με αφορισμούς που χωρίζονται από ένα μικρό σύμβολο, δίνοντας ανάσες στο κείμενο.

Το απόσπασμα που ακολουθεί αναφέρεται στη σημασία του αρχικού στόχου: 

Ένας γέροντας είπε κάποτε πως όταν σκοτώνεις εχθρό… είναι σαν να σκοτώνει ένα γεράκι το θήραμά του. Έστω και αν βρεθεί ανάμεσα σε χιλιάδες θηράματα …σημασία δίνει μόνο στο θήραμα που σημάδεψε στην αρχή.

Σωκράτης και Ζεν

Ένας πολεμοχαρής σαμουράι, λέει ένα παλιό γιαπωνέζικο παραμύθι, κάποτε προκάλεσε ένα δάσκαλο του Ζεν να του εξηγήσει την έννοια του παράδεισου και  της κόλασης. Όμως ο μοναχός απάντησε με περιφρόνηση: «Δεν είσαι παρά ένας τιποτένιος -δεν μπορώ να χάνω τον καιρό μου με τους ομοίους σου!».

Με θιγμένο εγωισμό, ο σαμουράι τράβηξε οργισμένος το σπαθί του από το θηκάρι  ουρλιάζοντας: «Θα μπορούσα να σε σκοτώσω για την αναίδειά σου».

«Αυτό», είπε ήρεμα ο μοναχός, «είναι η κόλαση».

Ξαφνιασμένος, αναγνωρίζοντας πόσο αλήθεια ήταν αυτό που του έλεγε ο δάσκαλος σχετικά με την οργή που τον είχε κυριέψει, ο σαμουράι ηρέμησε, έκρυψε το σπαθί στο θηκάρι και υποκλίθηκε, ευχαριστώντας το μοναχό για τη βαθιά του γνώση.

«Και αυτό», είπε ο μοναχός, «είναι ο παράδεισος».

Η αιφνίδια συνειδητοποίηση από τον σαμουράι της ίδιας του της ταραχής δείχνει την καίρια διαφορά ανάμεσα στο να καταλαμβάνεσαι από ένα συναίσθημα και στο να αντιλαμβάνεσαι ότι παρασύρεσαι από αυτό. Η ρήση του Σωκράτη «γνώθι σαυτόν» εκφράζει αυτόν ακριβώς το θεμέλιο λίθο της συναισθηματικής νοημοσύνης: να αντιλαμβάνεσαι τα συναισθήματά σου μόλις γεννηθούν μέσα σου.

Daniel Goleman, Η συναισθηματική νοημοσύνη 

[Ελληνικά Γράμματα, 1998, σελ. 83]

Οι αρετές της κάθε γενεάς

Η αντιμετώπιση των σοβαρών και των ασήμαντων πραγμάτων

Ghost Dog: The Way of the Samurai. Μια ταινία του Jim Jarmusch με πρωταγωνιστή τον Forest Whitaker. Είναι δομημένη πάνω στο κείμενο ενός Γιαπωνέζου πολεμιστή του 18ου αιώνα, του Yamamoto Tsunetomo. Το «Ηagakure: The Book Of The Samurai» είναι ένα μικρό βιβλίο με αφορισμούς που χωρίζονται από ένα μικρό σύμβολο, δίνοντας ανάσες στο κείμενο.

Ένας μυστηριώδης επαγγελματίας δολοφόνος ακολουθεί κατά γράμμα τον αυστηρό κώδικα ενός αρχαίου κειμένου των Σαμουράι. Όταν ο προσωπικός κώδικας τιμής του προδίδεται από τη μαφιόζικη οικογένεια που του αναθέτει «δουλειές», εκείνος αντιδρά σύμφωνα με τον «Τρόπο των Σαμουράι».

Η σκηνή που ακολουθεί είναι αφιερωμένη στην αντιμετώπιση των σημαντικών και των ασήμαντων πραγμάτων:

Στον τοίχο του αφέντη Ναοσίγκε ήταν γραμμένο ένα γνωμικό: «Τα σοβαρά θέματα πρέπει να τα παίρνεις ελαφρά.»

Ο αφέντης Ίτει σχολίασε: «Τα ασήμαντα θέματα πρέπει να τα παίρνεις σοβαρά.»

Η παρούσα στιγμή

Ghost Dog: The Way of the Samurai. Μια ταινία του Jim Jarmusch με πρωταγωνιστή τον Forest Whitaker. Είναι δομημένη πάνω στο κείμενο ενός Γιαπωνέζου πολεμιστή του 18ου αιώνα, του Yamamoto Tsunetomo. Το «Ηagakure: The Book Of The Samurai» είναι ένα μικρό βιβλίο με αφορισμούς που χωρίζονται από ένα μικρό σύμβολο, δίνοντας ανάσες στο κείμενο.

Ένας μυστηριώδης επαγγελματίας δολοφόνος ακολουθεί κατά γράμμα τον αυστηρό κώδικα ενός αρχαίου κειμένου των Σαμουράι. Όταν ο προσωπικός κώδικας τιμής του προδίδεται από τη μαφιόζικη οικογένεια που του αναθέτει «δουλειές», εκείνος αντιδρά σύμφωνα με τον «Τρόπο των Σαμουράι».

Η σκηνή που ακολουθεί είναι αφιερωμένη στη σημασία της παρούσας στιγμής:

Δεν υπάρχει τίποτα παρά μόνο ο σκοπός της παρούσας στιγμής.

Ολόκληρη η ανθρώπινη ζωή είναι διαδοχή στιγμών.

Αν κανείς κατανοήσει την παρούσα στιγμή… δεν θα έχει κανέναν άλλο στόχο.

Για να μην βρεθείς μακριά από το στόχο σου

Ανάλογα με τη φύση τους, υπάρχουν άνθρωποι με γρήγορη αντίληψη και άλλοι που πρέπει να αποσυρθούν και να σκεφθούν τα πράγματα για κάποιον χρόνο. Αν το καλοεξετάσει κανείς, αν κάποιος σκέφτεται χωρίς εγωισμό και παραμένει πιστός στους τέσσερις όρκους των σαμουράι[1] των Nabeshima, θα προκύψει ανέλπιστη σοφία, άσχετα με τα ισχυρά και αδύναμα στοιχεία της φύσης του.

Οι άνθρωποι νομίζουν ότι μπορούν να ξεκαθαρίζουν περίπλοκα ζητήματα εάν σκεφθούν σε βάθος, αλλά χρησιμοποιούν παράλογες σκέψεις και δεν καταλήγουν σε καλό, γιατί σκέφτονται με επίκεντρο το προσωπικό συμφέρον.

Ο άνθρωπος που δεν είναι συνετός, είναι δύσκολο να αλλάξει τις συνήθειες του, εξαιτίας του εγωισμού του. Όμως, όταν βρίσκεσαι αντιμέτωπος με ένα ζήτημα, αν στην αρχή δεν το σκέφτεσαι, αν παραμείνεις με την καρδιά σου πιστός στους τέσσερις όρκους, αποκλείσεις το προσωπικό συμφέρον και κάνεις μια προσπάθεια, δεν θα βρεθείς μακριά από το στόχο σου.  

▪

Επειδή κάνουμε τα περισσότερα πράγματα βασιζόμενοι μόνον στη δική μας κρίση γινόμαστε ιδιοτελείς, γυρνάμε την πλάτη μας στη λογική, και τα πράγματα δεν εξελίσσονται καλά. Αυτό, οι άλλοι το εκλαμβάνουν σαν άξιο περιφρόνησης, αδυναμία, αναποτελεσματικό και στενόμυαλο. Όταν κάποιος δεν είναι ικανός να επιδείξει πραγματική ευφυΐα, είναι καλό να συμβουλεύεται κάποιον με καλή κρίση. Ένας σύμβουλος θα πραγματώσει τον Δρόμο, όταν παίρνει μια απόφαση με ανιδιοτελή και ειλικρινή ευφυΐα, γιατί δεν εμπλέκεται προσωπικά. Αυτός ο τρόπος δράσης σίγουρα θα φανεί στους άλλους σαν γερά θεμελιωμένος. Είναι, για παράδειγμα, σαν ένα μεγάλο δέντρο με πολλές ρίζες. Η ευφυΐα ενός μόνον ανθρώπου είναι σαν ένα δέντρο που απλά είναι χωμένο στο έδαφος.

Yamamoto Tsunetomo, HAGAGURE: Ο Δρόμος των Σαμουράι  

(Αλκίμαχον, 2002, σελ. 28-29)

---

[1] Οι τέσσερις όρκοι είναι:

Ø  Ποτέ να μην υπερακοντιστώ στον Δρόμο του Σαμουράι.

Ø  Να είμαι χρήσιμος για τον αφέντη.

Ø  Να είμαι ευσεβής προς τους γονείς μου.

Ø  Να δείχνω μεγάλη συμπόνια, και να πράττω για το καλό της ανθρωπότητας.

Ο κόσμος σαν ένα όνειρο

Η άμυνα είναι πιο δύσκολη από την επίθεση

Η μεγαλύτερη μοναξιά

Τα επίπεδα στην αναζήτηση της γνώσης

Ένας ξιφομάχος είπε στα χρόνια της πτώσης του: «Στη ζωή του ανθρώπου υπάρχουν διάφορα επίπεδα στην αναζήτηση της γνώσης. Στο χαμηλότερο επίπεδο, ένας άνθρωπος μελετάει αλλά τίποτα δεν βγαίνει απ’ αυτό, και νιώθει ότι, τόσο ο ίδιος όσο και οι άλλοι, δεν έχουν καμία δεξιότητα. Στο σημείο αυτό είναι άχρηστος. Στο μεσαίο επίπεδο, είναι ακόμη άχρηστος, όμως έχει συναίσθηση της ανεπάρκειας του και μπορεί να δει και την ανεπάρκεια των άλλων. Σε υψηλότερο επίπεδο, νιώθει υπερηφάνεια για τις ικανότητες του, χαίρεται όταν οι άλλοι τον επαινούν και στεναχωριέται για την έλλειψη ικανότητας στους συντρόφους του. Αυτός ο άνθρωπος έχει αξία. Στο ύψιστο επίπεδο έχει το ύφος κάποιου που δεν γνωρίζει τίποτα».

Αυτά είναι τα επίπεδα γενικά. Όμως υπάρχει ένα επίπεδο υπέρβασης, και αυτό είναι το πιο έξοχο απ’ όλα. Ο άνθρωπος αντιλαμβάνεται ότι το να μπεις βαθιά σε ένα Δρόμο δεν έχει τέλος και ποτέ δεν θεωρεί ότι έχει φτάσει στο τέλος.[1] Γνωρίζει πραγματικά τις ανεπάρκειες του και ποτέ στη ζωή του δεν σκέφτεται ότι έχει πετύχει. Δεν κάνει περήφανες σκέψεις αλλά με ταπεινότητα ακολουθεί το Δρόμο μέχρι το τέλος. Λένε ότι ο δάσκαλος Yagyu είπε κάποτε: «Δεν γνωρίζω τον τρόπο να νικήσω άλλους, αλλά τον τρόπο να νικάω τον εαυτό μου».

Προχώρα κάθε μέρα της ζωής σου, γινόμενος πιο επιδέξιος από χθες, πιο επιδέξιος από σήμερα. Αυτό δεν σταματάει ποτέ.

Yamamoto Tsunetomo, HAGAGURE: Ο Δρόμος των Σαμουράι 

(Αλκίμαχον, 2002, σελ. 34-35)

---

[1] Δρόμος: Ντο – μπορεί να σημαίνει κάποια τέχνη όπως το Κεν – ντο, τον «Δρόμο του Ξίφους», ή τον οικουμενικό Δρόμο του Ταοϊσμού ή του Βουδισμού. Συχνά δεν υπάρχει ξεκάθαρη διαφορά ανάμεσα στα δύο, καθώς η βασική ιδέα είναι ότι το μεγαλύτερο μπορεί να επιτευχθεί μέσα από το μικρότερο.

Η κόλαση είναι πάντα κοντά

Τα ζητήματα της οικονομίας και οι λεπτομέρειες

Όταν κάποιος είπε ότι τα τρέχοντα ζητήματα της οικονομίας θα πρέπει να περιγράφονται με κάθε λεπτομέρεια, κάποιος άλλος απάντησε ότι αυτό δεν είναι καθόλου καλό.

Είναι γεγονός, ότι τα ψάρια δεν ζουν εκεί όπου τα νερά είναι υπερβολικά καθαρά. Αλλά, εάν υπάρχει βλάστηση, ή κάτι άλλο, τα ψάρια θα κρυφτούν κάτω από τη σκιά τους και θα αναπτυχθούν.

Έτσι, οι κατώτερες τάξεις θα ζήσουν σε ηρεμία, εάν κάποια θέματα αγνοηθούν ή δεν ακουστούν. Αυτό το γεγονός θα πρέπει να γίνει κατανοητό και ως προς τη συμπεριφορά των ανθρώπων.

Yamamoto Tsunetomo, HAGAGURE: Ο Δρόμος των Σαμουράι 

(Αλκίμαχον, 2002, σελ. 31-32)

Η ουσία του Δρόμου των Σαμουράι

Ο Δρόμος του Σαμουράι βρίσκεται στον θάνατο. Όταν φτάνει στο δίλημμα ζωή ή θάνατος, υπάρχει μόνον η γρήγορη επιλογή του θανάτου. Δεν είναι ιδιαίτερα δύσκολο. Να είσαι αποφασισμένος και προχώρα. Η άποψη ότι το να πεθάνει κανείς χωρίς να έχει πετύχει τον σκοπό του, είναι σκυλίσιος θάνατος, είναι η επιπόλαιη στάση των διανοουμένων. Όταν κάποιος πιέζεται να επιλέξει ανάμεσα σε ζωή και θάνατο, δεν είναι ανάγκη να κερδίσει τον σκοπό του.

Όλοι θέλουμε να ζήσουμε. Και σε με μεγάλο βαθμό προσαρμόζουμε τη λογική μας σε αυτό που μας αρέσει. Αλλά το να συνεχίσουμε να ζούμε χωρίς να έχουμε πετύχει τον σκοπό μας, είναι δειλία. Αυτή είναι μια λεπτή, επικίνδυνη γραμμή. Το να πεθάνει κανείς χωρίς να έχει πετύχει τον σκοπό του είναι σκυλίσιος θάνατος και φανατισμός. Αλλά δεν υπάρχει ντροπή σ’ αυτό. Αυτή είναι η ουσία του Δρόμου του Σαμουράι. 

Αν μπορεί κάποιος, ησυχάζοντας την καρδιά του πρωί και βράδυ, να ζει σαν το σώμα του να ήταν ήδη νεκρό, κερδίζει την ελευθερία στον Δρόμο. Όλη του η ζωή θα είναι χωρίς ψόγο και θα πετύχει στην αποστολή του.

Yamamoto Tsunetomo, HAGAGURE: Ο Δρόμος των Σαμουράι

(Αλκίμαχον, 2002, σελ. 27)

 *

Ghost Dog: The Way of the Samurai. Μια ταινία του Jim Jarmusch με πρωταγωνιστή τον Forest Whitaker. Είναι δομημένη πάνω στο κείμενο ενός Γιαπωνέζου πολεμιστή του 18ου αιώνα, του Yamamoto Tsunetomo. Το «Ηagakure: The Book Of The Samurai» είναι ένα μικρό βιβλίο με αφορισμούς που χωρίζονται από ένα μικρό σύμβολο, δίνοντας ανάσες στο κείμενο.

Ένας μυστηριώδης επαγγελματίας δολοφόνος ακολουθεί κατά γράμμα τον αυστηρό κώδικα ενός αρχαίου κειμένου των Σαμουράι. Όταν ο προσωπικός κώδικας τιμής του προδίδεται από τη μαφιόζικη οικογένεια που του αναθέτει «δουλειές», εκείνος αντιδρά σύμφωνα με τον «Τρόπο των Σαμουράι».

Στην πρώτη σκηνή της ταινίας, ο πρωταγωνιστής διαβάζει τα αποσπάσματα του βιβλίου που αναφέρονται στην πεμπτουσία του δρόμου του Σαμουράι:

Ο τρόπος των Σαμουράι βασίζεται στο θάνατο. Πρέπει καθημερινά να συλλογίζονται το θάνατο. Κάθε μέρα, όταν το σώμα και ο νους είναι γαλήνια… πρέπει να συλλογίζονται ότι χάνουν τη ζωή τους από βέλη… τουφέκια, δόρατα και σπαθιά… ότι τους παρασύρουν αφρισμένα κύματα, τους καίνε φλόγες… τους χτυπά αστραπή και τους βρίσκει ο θάνατος σε σεισμό… ότι πέφτουν από γκρεμούς και πεθαίνουν από αρρώστια… ή τελούν το «σέπουκου» όταν πεθαίνει ο κύριός τους. Αυτή είναι η πεμπτουσία του τρόπου των Σαμουράι.