Περί βλακείας

Όταν μιλάμε, κάνουμε το λάθος οι λέξεις «βλάκας» και «ηλίθιος» να σημαίνουν το ίδιο πράγμα. Όμως στην κοινωνιολογία και την ψυχιατρική έχουν διαφορετικό νόημα.

Η λέξη ηλίθιος προέρχεται από το αρχαιοελληνικό «α-λεός» (αυτός που είναι χαμένος). Στην ψυχιατρική σημαίνει μια κλινική βαριά νοητική υστέρηση. Όμως ενώ η σκέψη του είναι αργή, «παιδική» θα έλεγε κάποιος, ο ηλίθιος δεν έχει δόλο, ούτε προσπαθεί να φανεί έξυπνος. Είναι αυτό που ο Ρόμπερτ Μούζιλ ονόμαζε «τίμια ή καλόκαρδη βλακεία».

Αντίθετα η λέξη βλαξ προέρχεται από την «ινδοευρωπαϊκή» ρίζα μλακ (το σύμπλεγμα μλ τρέπεται συχνά σε βλ όπως το χόρτο μλίτον έγινε βλίτο) και σήμαινε τον νωθρό, τον μαλακό, αυτόν που βαριέται να σκεφτεί. Στην περίπτωση αυτή δεν μιλάμε για υστέρηση, αλλά για συμπεριφορική επιλογή. Ο βλάκας (μλάκας) έχει τη νοητική ικανότητα να σκεφτεί, αλλά αρνείται να το κάνει. Παράλληλα χαρακτηρίζεται από πνευματική τεμπελιά, δογματισμό και απόλυτη βεβαιότητα.

Με βάση τα στοιχεία τα οποία παραθέσαμε για τη διάκριση μεταξύ ηλίθιου και βλάκα μπορούμε να καταλήξουμε στο συμπέρασμα ότι ο ηλίθιος δεν μπορεί, ενώ ο βλάκας δεν θέλει να σκεφτεί. Κατ’ επέκταση ηλίθιος βλάκας είναι αυτός που δεν μπορεί, ούτε θέλει να σκεφτεί. Στον ίδιο χώρο συμπεριφοράς εντάσσεται και ο ευφυής βλάκας. Αυτός ενώ έχει όλα τα χαρακτηριστικά του βλάκα, όπως άκρατο εγωισμό, πνευματική νωθρότητα, έλλειψη κριτικής σκέψης, η φύση τον έχει προικίσει με ταλέντα και ικανότητες. Με λίγα λόγια οι άνθρωποι αυτού του τύπου είναι χαρισματικοί βλάκες, οι οποίοι όμως χρησιμοποιούν το χάρισμά τους αποκλειστικά για το προσωπικό τους όφελος.

Επειδή δε η χαμέρπεια είναι η πλέον διακριτή ιδιότητα του ηλίθιου βλάκα ενώ η εξουσιομανία είναι η ιδιότητα του ευφυούς βλάκα, τα δύο είδη συνυπάρχουν και συνεργάζονται αρμονικά, διότι το ένα χρησιμοποιεί το άλλο ώστε να επιβιώνουν οι μεν και να επικρατούν οι δε.

Το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα μιας τέτοιας αγαστής συνεργασίας θα το συναντήσουμε στο οργανωμένο έγκλημα. Ο ηλίθιος βλάκας είναι ο μπράβος, ο ευφυής βλάκας είναι ο κάπο, το αφεντικό. Μπράβος χωρίς κάπο δεν μπορεί να επιβιώσει, αλλά και κάπο χωρίς μπράβους δεν μπορεί να επικρατήσει. Τολμώ δε να πω ότι παρόμοιες συμπεριφορές και κοινωνικοπολιτικού χαρακτήρα νευρικές συνάψεις θα συναντήσουμε, εκτός από τα αυταρχικά καθεστώτα, δυστυχώς και στον χώρο της λεγόμενης φιλελεύθερης κομματοκρατίας. Εξουσιομανής αρχηγός κόμματος χωρίς στρατιά χαμερπών υποστηρικτών δεν έχει υπάρξει.

Τάκης Λάγιος

Πηγή: Η ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΩΝΣΥΝΤΑΚΤΩΝ

Πότε ξεκινά η δεύτερη ζωή μας

 

Το πιο γνωστό στοιχείο του «Guillermo del Toro’sCabinet of Curiosities», πέρα βέβαια από το όνομα του δημιουργού του, είναι ότι πρόκειται για μία σειρά Τρόμου. Αυτό πρέπει να τονιστεί, γιατί ίσως κάποιοι τρομάξουν — ίσως τρομάξουν πολύ με κάποιες σκηνές. Οπότε καλύτερα να το αποφύγουν. Θα χάσουν βέβαια, αλλά έτσι μετριέται η ζωή του ανθρώπου, θέλουμε δεν θέλουμε: με απώλειες. Οι υπόλοιποι, είτε είναι εραστές του είδους (όπως εμείς) είτε όχι, θα την απολαύσουν, άλλος περισσότερο, και άλλος πολύ περισσότερο…

Ο ντελ Τόρο … δεν σκηνοθετεί ο ίδιος. Απλώς «επιβλέπει» τους σκηνοθέτες του και, ενδεχομένως, τους «συμβουλεύει», ή συζητά μαζί τους κάποιες κατευθυντήριες γραμμές, προσπαθώντας να δει αν έχουν κοινό όραμα. Φυσικά τα οχτώ επεισόδια δεν μοιάζουν μεταξύ τους, καθώς πρόκειται για τελείως διαφορετικά σενάρια και για διαφορετικούς σκηνοθέτες —καλύπτουν δε μία μεγάλη γκάμα χρονολογικών περιόδων—, …

Πριν από κάθε επεισόδιο αναλαμβάνει ο ίδιος να μας κάνει μία μικρή εισαγωγή, κατά τη μακρά τηλεοπτική παράδοση του είδους που έχει τις ρίζες της στα παλπ περιοδικά κόμικς Τρόμου. Έτσι, στην εισαγωγή κάθε επεισοδίου, εμφανίζεται ο ίδιος δίπλα στο Ερμάριό του αναδυμένος μέσα από τις σκιές, και, σαν άλλος Χίτσκοκ (το πρώτο βιβλίο του ντελ Τόρο ήταν η βιογραφία του Χίτσκοκ, τον οποίο φυσικά αγαπά πολύ), μιλά για την ταινία που πρόκειται να δούμε. …

Πάμε στο 7ο επεισόδιο «The Viewing» (διάρκεια 56΄). Σκηνοθεσία: Πάνος Cosmatos. Ο Καναδός Panos Cosmatos (γέννηση 1974) είναι βέβαια ο γιος του ελληνικής καταγωγής GeorgeP. Cosmatos —σκηνοθέτη σπουδαίων ταινιών δράσης, μεταξύ των οποίων και αυτές: «The Cassandra Crossing» (1976), «Escape to Athena» (1979), «Rambo: First Blood Part II» (1985), «Cobra» (1986)—, που ακολουθεί άλλο δρόμο από αυτόν του πατέρα του. Εραστής του Τρόμου στην Επιστημονική Φαντασία, είναι ένας οραματιστής σκηνοθέτης με «ψυχεδελικό» βλέμμα απέναντι στη βία. …

Ένας βαθύπλουτος ερημίτης που ζει σε ένα άκρως εντυπωσιακό σπίτι με τη γιατρό του (ο Robocop Peter Weller και η υπέροχη Sofia Boutella στους δύο ρόλους) καλεί μία ετερόκλητη ομάδα ανθρώπων —έναν μουσικό, μία φυσικό, έναν συγγραφέα και έναν ψευτο-μάγο— για να τους δείξει ένα αλλόκοτο αντικείμενο: είναι ένα «πέτρωμα» που έπεσε από το διάστημα, ένας μετεωρίτης (που όμως μοιάζει με κάτι βγαλμένο από το σύμπαν του Alien). …

Βαθύπλουτος ερημίτης:

Υπάρχει ένα παλιό βουδιστικό γνωμικό. Λέει το εξής:

«Όλοι έχουν δύο ζωές και η δεύτερη ζωή ξεκινά τη στιγμή που συνειδητοποιείς ότι έχεις μόνο μία».

Όνειρο μέσα σε όνειρο

Στο Λονδίνο του 1939, δύο μέρες μετά την εισβολή των Γερμανών στην Πολωνία, ο συγγραφέας και ακαδημαϊκός Κ. Σ. Λιούις επισκέπτεται τον Σίγκμουντ Φρόιντ για να κουβεντιάσουν (ή μήπως να συγκρουστούν;) για την ύπαρξη (ή όχι) του Θεού και την Επιστήμη.

Τα πρόσωπα είναι πραγματικά και οι καταστάσεις αρκετά ρεαλιστικές, όμως, η «Τελευταία Συνεδρία του Φρόιντ» βασίζεται σε ένα θεατρικό έργο… φανταστικής δράσης, το οποίο ίσως εμπνεύστηκε από τη φημολογία μιας κάποιας συνάντησης του Φρόιντ με έναν οξφορδιανό ακαδημαϊκό, λίγες μέρες πριν από τον θάνατο του πρώτου. …

Η βάση του φιλμ περιστρέφεται γύρω από τους διαλόγους που κάνουν ο θρήσκος Κ. Σ. Λιούις και ο πιο «βλάσφημος» αρνητής της θρησκευτικής Πίστης Σίγκμουντ Φρόιντ, υπό την απειλή βομβαρδισμών των γερμανικών στρατευμάτων, καθώς όλα δείχνουν πως ένας Δεύτερος Παγκόσμιος Πόλεμος βρίσκεται προ των πυλών. Η ψυχανάλυση, η σεξουαλικότητα, τα τραύματα και οι αμφιβολίες που κουβαλά ο κάθε άνθρωπος μέσα του και διαμορφώνουν την προσωπικότητά του, η σύγκρουση της Επιστήμης με το «παραμύθι» του χριστιανισμού, η άγνοια και η επιθετικότητα αμφότερων πλευρών που παλεύουν για να υποστηρίξουν το δίκιο τους και να χειραγωγήσουν τον αντίπαλο, στήνουν πολλαπλά μέτωπα για ενδιαφέροντα debates, παράλληλα με σεκάνς από το παρελθόν, τον πρώτο μεγάλο πόλεμο ή την αναγκαστική φυγή του Φρόιντ και της κόρης του (μαζί με την αγαπημένη της, «κρυφή» σύντροφο) από την Αυστρία του ολοένα και πιο έντονου χιτλερικού φασισμού…

Η ταινία αρχίζει με τη φράση του Τζον Μπάνιαν: 

"Καθώς βάδιζα στην ερημιά αυτού του κόσμου, φώτισε ένα μέρος όπου υπήρχε ένα λημέρι, κούρνιασα να κοιμηθώ και καθώς κοιμόμουν, ονειρεύτηκα ένα όνειρο." 

Πάνω σε αυτή τη φράση εξελίσσεται η πρώτη θεολογική "μονομαχία" των δυο ανδρών, προς το τέλος της οποίας ο Φρόιντ επικαλείται μια ακόμη διάσημη φράση με παρόμοιο περιεχόμενο:  

«Όλα όσα βλέπουμε ή ότι φαινόμαστε, όνειρο είναι μονάχα μέσα σε όνειρο».

Ο Έντκαρ Άλαν Πόε το έγραψε αυτό. Και τρελάθηκε.

Οζυμανδίας

Percy Bysshe Shelley 

Τον θαυμασμό του πλανήτη ολόκληρου έχει προκαλέσει η σπουδαία αρχαιολογική ανακάλυψη στην «Ηλιόπολη» της Αιγύπτου, όπου μέσα στα λασπόνερα μία φτωχογειτονιάς βρέθηκε ένα κολοσσιαίων διαστάσεων άγαλμα, που πιθανολογείται ότι ανήκει στον Φαραώ Ραμσή τον Β’, που αποκαλείτο και «βασιλεύς των βασιλέων», καθώς ήταν από τους ισχυρότερους ηγεμόνες της Αρχαίας Αιγύπτου. Η ύπαρξη του ήταν εντελώς άγνωστη μέχρι σήμερα (2017), ωστόσο ένα ποίημα του 1817 του άγγλου ποιητή Πέρσυ Μπυς Σέλεϋ είναι σαν να αναφέρεται ακριβώς στην σπουδαία αυτή ανακάλυψη. Με αφορμή μία αφήγηση του Διόδωρου του Σικελιώτη που έκανε λόγο για ένα γιγαντιαίο άγαλμα στην Αίγυπτο κάποιου «Οζυμανδία» ξεκινά ένας άτυπος διαγωνισμό ποίησης. «Αντίπαλοι» ο Πέρσυ Σέλλεϋ με έναν Άγγλο τραπεζίτη τον Οράτιο Σμιθ.  Στόχος των δύο Άγγλων να αναδείξουν πως περασμένα μεγαλεία καταλήγουν σαν φαντάσματα του παρελθόντος.

Ο Οράτιος Σμιθ ξεκινά γράφοντας: «Στην αμμώδη σιωπή της Αιγύπτου, στέκει γιγάντιο πόδι που σκορπίζει, τη μόνη σκιά που η έρημος γνωρίζει». O Σέλεϋ παίρνει την σκυτάλη γράφοντας ένα – εκ των υστέρων – εμβληματικό ποίημα της αγγλικής ποίησης:

«Συνάντησα έναν ταξιδιώτη από χώρα αρχαία.

Είπε: τεράστια, δίχως κορμό, δυο πόδια πέτρινα

υψώνονται στην έρημο. Κοντά τους, μες στην άμμο

βυθισμένο, ένα θρυμματισμένο πρόσωπο· τα σκυθρωπά του

χείλη, πτυχωμένα σ' ένα χαμόγελο ψυχρής υπεροχής,

λένε ο γλύπτης τους πως διάβασε σωστά αυτά τα πάθη

που ακόμη ζούνε χαραγμένα στ' άψυχα ετούτα πράγματα

το χέρι που τα περιγέλασε και την καρδιά που τα 'θρεψε.

Και πάνω στο κρηπίδι αυτές οι λέξεις αχνοφαίνονται:

"Οζυμανδίας τ' όνομά μου, ο Βασιλεύς των Βασιλέων,

κοιτάξτε τα έργα μου. Ισχυροί, κι απελπιστείτε! "

Άλλο τίποτα δεν μένει. Γύρω από τη φθορά

των κολοσσιαίων ερειπίων, απέραντη, γυμνή,

μόνη η έρημος, κι επίπεδη, απλώνεται μακριά».

 

Ο Σέλεϋ ονόμασε το ποίημα «Οζυμανδίας» στηριζόμενος στην αναφορά του Διόδωρου Σικελιώτη, … που έζησε τον 1ο αι. π.Χ … Ο Σικελιώτης είχε βασιστεί σε περιγραφή του Εκαταίου, που έζησε τον 6ο π. Χ αιώνα … Το ερώτημα που προκύπτει είναι γιατί ο Εκαταίος ανέφερε τον Ραμσή ως «Οσυμανδίας» με την απάντηση να δίδεται μάλλον ελληνική εκδοχή του ονόματος Ούσερ-μα-Ρα.

 

Το 2000 ο Χάρης Βλαβιανός στην επιφυλλίδα του στην εφημερίδα στα ΝΕΑ, αναφέρεται στον «διαγωνισμό» ποιήματος μεταξύ Σέλεϋ και Οράτιου γράφοντας σχετικά: «Χρειάστηκαν δέκα λεπτά (ή περίπου) για να γράψει ο Σέλλεϋ ένα από τα αριστουργήματα της αγγλικής ποίησης. Είχαν συνδράμει ένας Φαραώ, μια ομάδα ιστορικών, εξερευνητών και περιηγητών και ο λησμονημένος σήμερα Οράτιος Σμιθ. Ιδιοφυΐα σημαίνει, όπως έχει γράψει ένας γνωστός κριτικός, να βρίσκεσαι στον κατάλληλο τόπο τον κατάλληλο χρόνο, έτοιμος να αδράξεις τη στιγμή. Ο Οράτιος Σμιθ και ο Πέρσυ Μπ. Σέλλεϋ έστειλαν τα σονέτα τους σε μια εφημερίδα, η οποία δημοσίευσε και τα δύο. Ο έντιμος και σχολαστικός Σμιθ τιτλοφόρησε το ποίημά του «Πάνω σε ένα επιβλητικό γρανιτένιο πόδι, που ανακαλύφθηκε να ίσταται μόνο στην έρημο της Αιγύπτου, με τη σχετική επιγραφή χαραγμένη στη βάση». Ο Σέλλεϋ ονόμασε το δικό του «Οζυμανδύας». Ιδιοφυΐα ίσως σημαίνει και το να ξέρεις πώς να τιτλοφορήσεις ένα ποίημα». Και πράγματι 200 ακριβώς χρόνια μετά, ο «Οζυμανδίας» του Σέλλεϋ πιθανόν να βρέθηκε στα λασπόνερα στης αρχαίας Ηλιόπολις…

©

Φρανκενστάιν ή ο Σύγχρονος Προμηθέας  (Frankenstein; or, The Modern Prometheus) είναι ο τίτλος της γοτθικής και ρομαντικής νουβέλας από την Αγγλίδα συγγραφέα Μαίρη Σέλεϊ…. Θεωρείται από πολλούς ως το πρώτο μυθιστόρημα επιστημονικής φαντασίας, γράφτηκε το 1816, κατά τη διάρκεια των διακοπών της συγγραφέα στις Άλπεις. Όταν η ηφαιστειακή τέφρα, από την έκρηξη του Τάμπορα της Ινδονησίας, έκρυψε απροσδόκητα τον ήλιο εκείνο το καλοκαίρι, η νεαρή συγγραφέας, ο ρομαντικός ποιητής και σύζυγός της, Πέρσι Σέλεϊ, και ο συνταξιδιώτης τους, κι επίσης ποιητής του Ρομαντισμού, Λόρδος Μπάιρον, αποφάσισαν να διαγωνιστούν μεταξύ τους και να γράψουν μια ιστορία τρόμου ο καθένας…

Στο έργο της Σέλεϊ, ο δόκτωρ Φράνκενσταϊν, ένας νεαρός επιστήμονας, παρασυρμένος από την αγάπη του για την πρόοδο και την ανακάλυψη, διαπράττει την υπέρτατη ύβρη: βρίσκει το μυστικό της ζωής και το αξιοποιεί για να δημιουργήσει έναν νέο "Αδάμ”. Αηδιασμένος από το αποκρουστικό δημιούργημά του, περνά τα υπόλοιπα χρόνια της ύπαρξής του καταδιωκόμενος όχι μόνο από τις ενοχές, αλλά και από το ανώνυμο "τέρας”, το οποίο, καταδικασμένο στο περιθώριο, είναι διψασμένο για εκδίκηση. …

Άπειρες οι ταινίες που ενέπνευσε άμεσα ή έμμεσα ο μύθος του Φρανκενστάιν, με το Πλάσμα να αριθμεί αμέτρητες κινηματογραφικές εμφανίσεις, σε κάθε πιθανή και απίθανη παραλλαγή. … Στην πιο πρόσφατη εκδοχή του, ο Ντελ Τόρο μας δείχνει το «τέρας» να διαβάζει το ποίημα του Πέρσυ Σέλλεϋ «Οζυμανδίας».

©

Για το Breaking Bad … τα λόγια είναι περιττά. Το “Ozymandias” είναι το 14ο επεισόδιο της πέμπτης σεζόν του και αποτελεί το κορυφαίο σημείο της σειράς, όπου η πλοκή φτάνει στο αποκορύφωμα και οι χαρακτήρες βρίσκονται κυριολεκτικά στα όρια … ο Walter White (που υποδύεται ο τρομερός Μπράιαν Κράνστον) βιώνει την απόλυτη κατάρρευση της αυτοκρατορίας του. Η σκηνή όπου πέφτει στην άμμο λειτουργεί σαν άμεση αναφορά στο ποίημα, με τον ίδιο να αντιμετωπίζει τις συνέπειες των πράξεών του και να βιώνει την προσωπική του πτώση. Όπως και με το άγαλμα του Οζυμανδία, η ισχύς και η αυτοπεποίθηση του Walter αποδεικνύονται εφήμερες, καθώς όλα όσα έχτισε καταρρέουν γύρω του.

 

Τι είναι το πάθος

Για τους περισσότερους θεατές, σε αυτή την εποχή της μαζικής κατανάλωσης του ατέλειωτου περιεχομένου της κάθε διαθέσιμης πλατφόρμας, είναι μια ευχάριστη έκπληξη όταν κανείς συναντά μια απίθανη και πρώτα από όλα καλογραμμένη σειρά από μια εξόχως ευφυή και ταλαντούχα δημιουργό. 

Η σειρά "Killing Eve" της βραβευμένης με τρία Emmy για το ανατρεπτικό "Fleabag", Φίμπι Γουόλερ-Μπριτζ είναι μια απρόβλεπτη, πανέξυπνη και ευρηματική σειρά

Η Ιβ Πολάστρι (Σάντρα Ο) είναι μια έξυπνη, ικανή και ιδιόρρυθμη πράκτορας της MI6, η οποία ζει μια εντελώς τακτοποιημένη ζωή. Η Βιλανέλ (Τζόντι Κόμερ) είναι μια νεαρή και πλήρως διαταραγμένη, γρήγορη-και-θανάσιμη, επί πληρωμή δολοφόνος. Με αφορμή τη δολοφονία ενός Ρώσου πολιτικού, η Ιβ και η ομάδα της ερευνούν και προσπαθούν να εντοπίσουν την απρόσιτη, προσεκτική κι επιδειξιομανή γυναίκα εκτελέστρια. Ανάμεσα στους δύο πρωτότυπους, ανεξάρτητους και δυναμικούς γυναικείους χαρακτήρες θα αναπτυχθεί μια χαοτική, συναρπαστική και εμμονική σύνδεση, … 

Από το τέταρτο επεισόδιο της τέταρτης σεζόν:

Ξέρεις τι είναι το πάθος;

Ο κόσμος θεωρεί ότι είναι το sex. Έξαψη.

Όμως, η κυριολεκτική του σημασία είναι το να υποφέρεις.

Μια λάθος μέρα μπορεί να σου αλλάξει τη ζωή

Το Inside Man του Steven Moffat είναι μια μίνι σειρά τεσσάρων επεισοδίων που παίζει με την έννοια του “καλού” και του “κακού”. Από τη μία πλευρά, έχουμε έναν πρώην καθηγητή εγκληματολογίας στη death row στην Αμερική. Από την άλλη, έναν Άγγλο εφημέριο που ζει μια ήσυχη ζωή με την οικογένειά του. Το πρώτο επεισόδιο τα παρουσιάζει σαν δύο τελείως διαφορετικές ιστορίες, αλλά σιγά σιγά ξεδιπλώνεται η σύνδεση. Και κάπου εκεί, αρχίζεις να καταλαβαίνεις ότι αυτή η σειρά δεν πρόκειται να σε αφήσει να χαλαρώσεις.

Ο Stanley Tucci είναι καθηλωτικός στον ρόλο του Jefferson Grieff. Με λιγοστές λέξεις και βλέμμα που σου τρυπάει το μυαλό, ο χαρακτήρας του λειτουργεί σαν σύμβολο. Δεν προσπαθεί να σε πείσει ότι είναι καλός, ούτε ζητά συγχώρεση. Είναι εκεί για να αποδείξει ότι η ανθρώπινη φύση έχει επίπεδα – και σκοτεινά και διαυγή. Αν και φυλακισμένος, είναι πιο ελεύθερος απ’ όλους. Με βοηθό έναν άλλο κατάδικο που λατρεύει τη βία (και τις λεπτομέρειες), ο Grieff αναλαμβάνει ανεπίσημα να “λύνει” υποθέσεις εγκλημάτων, σαν ένας ψυχρός, κυνικός Sherlock. Το κάνει όχι γιατί θέλει λύτρωση, αλλά γιατί… μπορεί.

Το δυνατό σημείο της σειράς δεν είναι η δράση, αλλά οι ερμηνείες και οι διάλογοι. …

 

Το Inside Man δεν είναι αριστούργημα, αλλά δεν είναι και κάτι που ξεχνάς. Σε βάζει σε σκέψεις, έχει ένταση, και μια απλότητα στην αφήγηση που το κάνει άμεσο. Ναι, θα μπορούσε να έχει καλύτερο ρυθμό ή λιγότερες συμπτώσεις. Αλλά σου αφήνει κάτι: την ερώτηση «τι θα έκανα εγώ αν ήμουν στη θέση τους;». Και αυτό, για τετραπλό επεισόδιο, είναι αρκετά δυνατό.

 

Ο Κορνήλιος Καστοριάδης για τον ηγέτη

v Tαιριάζει στην αριστερίστικη παράδοση, και στην Aριστερά, να καταδικάζουν την ιδέα του ηγέτη αλλά μόνον στα λόγια και μάλιστα να την παρουσιάζουν ως ιδέα της Δεξιάς. Tι υποκρισία… H δική μου άποψη είναι η εξής: Ορισμένα άτομα διαθέτουν κάποιες φορές, κάποτε μάλιστα σε μακρά διάρκεια, την ικανότητα να εκφράζουν πολύ καλύτερα από τους άλλους αυτό που όλοι αισθάνονται· ορισμένα άτομα έχουν την ικανότητα να επινοούν πράγματα, στα οποία οι άλλοι αναγνωρίζουν τον εαυτό τους. Aυτά τα άτομα θεωρώ ότι είναι ηγέτες.

 

v Όσο θα παραμένουμε στην απάθεια, την ιδιώτευση, τον ψευδο-ατομικισμό, δεν υπάρχει περίπτωση να αναδυθεί ένα κίνημα που θα είναι δημιουργός συλλογικότητας. Kαι, πολύ περισσότερο, δεν μπαίνει θέμα ατόμων που ο ρόλος τους θα ήταν να θέτουν τα ερωτήματα που δεν θέτουν οι άλλοι. Eίναι κοινοτοπία, αλλά δείχνει, όπως οι περισσότερες κοινοτοπίες, μια βαθιά αλήθεια: Οι κοινωνίες έχουν τους ηγέτες που τους αξίζουν.

v Νομίζω ότι ένα από τα βασικά καρκινώματα, μπορώ να πω, του εργατικού κινήματος και του λαϊκού κινήματος, τα τελευταία εκατό χρόνια τουλάχιστον, είναι η ιδέα ότι έπρεπε να υπάρχουν οι ηγέτες. Eγώ πιστεύω ότι ο λαός δεν μπορεί να κυβερνηθεί παρά μόνος του. Hγέτες με μια έννοια βέβαια πάντα θα υπάρχουν, κάποιος άνθρωπος θα έχει ίσως περισσότερα να πει ή περισσότερες ιδέες από τους άλλους, το ζήτημα είναι ότι αυτοί οι ηγέτες να αναγράφονται από τη βάση τους, να είναι ανακλητοί, να μην ειδωλοποιούνται, να μη θεοποιούνται. Tο αν στην ερχόμενη περίοδο θα υπάρξουν ηγέτες, δυναμικά άτομα που θα πάρουν πρωτοβουλίες, αυτό δεν μπορεί να το πει κανείς. Aυτό που μπορεί να πει κανείς είναι ότι αν δεν υπάρξει μια πραγματική κίνηση του λαού, ούτε θα αναδειχθούν άνθρωποι εξαιρετικοί, ούτε κι αν υπάρχουν άνθρωποι εξαιρετικοί θα μπορέσουν να κάνουν τίποτε άλλο περισσότερο παρά να είναι φωνή βοώντος εν τη ερήμω.

OLAFAQ: 13 αποφθέγματα του Κορνήλιου Καστοριάδη: «Οι κοινωνίες έχουν τους ηγέτες που τους αξίζουν»