Ο επιτυχημένος βλάκας

Ο επιτυχημένος βλάκας δεν είναι ανέκδοτο. Είναι μια πραγματικότητα γύρω μας και δεν πρέπει να προκαλεί εντύπωση μια ορισμένη επίδοση ή δεξιοτεχνία των στόκων. Οι μιμητικές ικανότητες του δίποδου είναι εγγεγραμμένες στον γενετικό του κώδικα και εκπαιδεύεται σαν τον σκύλο, την αρκούδα, το άλογο, το δελφίνι. Η εντυπωσιακή ταχύτητα που τα ανήλικα εξοικειώνονται με τα ηλεκτρονικά και τα παίζουν στα δάκτυλα είναι αποτέλεσμα μίμησης και όχι σκέψης (σε αυτή την ηλικία οι μιμητικές τους ικανότητες βρίσκονται στο φόρτε τους). … Ο ταγμένος βλάξ με το ανάλογο κούρντισμα μπορεί να κάνει θαύματα: να διευθύνει μια ορχήστρα, να οδηγήσει αεροπλάνο, να διδάξει φιλοσοφία, να γυρίσει μια ταινία, να αναλάβει μια τηλεοπτική εκπομπή, να γράψει σε εφημερίδα, να δώσει διαλέξεις. Μόνο που όταν συμβεί να γνωρίσεις από κοντά έναν τέτοιο αστέρα η απογοήτευση είναι αναμενόμενη.

Οι επιτυχημένοι είναι πολυπληθέστεροι των ευφυών … Η δεξιοτεχνία ή το χάρισμα δεν έχουν άμεση σχέση με τη νόηση … Όταν τόσοι σκύλοι και άλογα πρωταγωνιστούν σε ταινίες, γιατί να μη γίνει ηθοποιός η βυζαρού ή το παιδοβούβαλο …

Ο πιο ευτυχισμένος βλάκας πρέπει να είναι ο ειδικός. Η εποχή της απόλυτης εξειδίκευσης είναι το ιδανικό εργασιακό περιβάλλον του μάπα· είναι παρατηρημένο ότι όσο πιο ηλίθια είναι τα άτομα τόσο περισσότερο λατρεύουν τη ρουτίνα και την επανάληψη των ιδίων πράξεων. Ο στενοκέφαλος ειδικός μπορεί επαναλαμβάνοντας διαρκώς τα ίδια πράγματα να φτάσει ψηλά· κατά τον Μπέρναρντ Σο, «μόνο ένας στενόμυαλος βλάκας γίνεται πολύ καλός ειδικός» … Ξέρουμε ότι ο χειρούργος την ώρα που ανοίγει ένα στομάχι μπορεί να συζητάει για τα πολιτικά ή το ποδόσφαιρο με τους βοηθούς· όμως ο χαρτοπαίχτης δεν λέει αρλούμπες πάνω στο παιχνίδι γιατί σκέπτεται.

Ο μονοσήμαντος ειδικός … έχει συγκεντρώσει ένα μεγάλο όγκο γνώσεων επί ενός απολύτως περιορισμένου πεδίου και αγνοεί τα υπόλοιπα. Είναι απείρως πιο εύκολο να δημιουργήσεις το «προσωπικό σου σύμπαν» από το να αποκτήσεις κάποια ικανοποιητική θεώρηση και επί άλλων πεδίων για τους αναγκαίους συσχετισμούς. Φτάνει να θυμηθούμε τις επανειλημμένες παταγώδεις διαψεύσεις ορισμένων «διεθνούς φήμης» τεχνοκρατών (οικονομολόγων, συγκοινωνιολόγων, πολιτικών αναλυτών, μετεωρολόγων, οικολόγων, σεισμολόγων και άλλων) που αποπροσανατολίζουν ή τρομοκρατούν τον κόσμο με τις βλακώδεις προβλέψεις τους. Λίγο πριν από το μεγάλο κραχ του χρηματιστηρίου της Νέας Υόρκης (29/10/1929), το οποίο προκάλεσε και πάνω από 20.000 αυτοκτονίες, οι οικονομικοί εγκέφαλοι της αμερικανικής κυβέρνησης έτριβαν τα χέρια τους με την οικονομική άνθηση. Και μόλις τέσσερις μέρες πριν από τη «Μαύρη Τρίτη» ο πρόεδρος Χούβερ δήλωνε υπερήφανος για τις υγιείς και στέρεες βάσεις της οικονομίας· μετά άρχισαν να πηδάνε από τα παράθυρα.

Διονύσης Χαριτόπουλος, Εγχειρίδιο βλακείας

(ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΤΟΠΟΣ, 2008, σελ. 69-73)